Van overleven naar leven

Van lichaamsgeheugen naar lichaamsbewustzijn

Rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en weer doorgaan. Het lijkt alsof we altijd maar ‘aan’ staan. Alsof er nooit een einde aan komt aan volle agenda’s en weinig rust. We gaan veelal mee in een dagelijkse stroom van afspraken, verplichtingen, doelen, rollen en verwachtingen. En dan is er ook nog die telefoon die continu ‘aan’ staat.

In de veellheid van het leven met werk, vrienden, kinderen, sport, familie is er weinig rust. Lange tijd was ik blij met mijn tomeloze energie, van afspraak naar afspraak, altijd in voor leuke dingen, van het één naar het ander. Ik was scherp, had alles door en was me altijd bewust van hoe het met iedereen ging. Maar als ik dan ’s avonds op de bank zat en wilde ontspannen, lukte dat niet.

Ik bleef ‘aan’ staan.

Wat ik ook probeerde, ontspannen lukte niet. Ik ging slechter slapen, voelde me vermoeid, was minder scherp, had een kort lontje en vaker een onrustig of onbestemd gevoel. Na onderzoek realiseerde ik me dat dit niet mijn ‘drukke’ karakter is maar dat mijn lichaam in overlevingstand stond. Ik ontdekte dat alert zijn (hyperalert) mijn overlevingsmechanmisme was. Ooit heeft mijn zenuwstelsel geleerd dat alert zijn veiligheid bood.

Als je opgroeid in een onveilige of onvoorspelbare omgeving ben je altijd bezig met voelen of het veilig is. Je scant je omgeving om te analyseren of het veilig is zodat je je aan kan passen in het moment. Als kind is er vaak geen optie op te vechten of te vluchten als er gevaar dreigt en ontstaat een overlevingsmechanisme. In dit verhaal hyperalert.

De polyvagaal theorie, ontwikkeld door Dr. Stephen Porges, biedt een verklaring voor hoe ons lichaam reageert op veilige en gevaarlijke situaties. Het gaat over de werking van de nervus vagus, een van je belangrijkste zenuwen, die je autonome zenuwstelsel en je parasympathische zenuwstelsel beïnvloedt.

Het autonome zenuwstelsel kan worden opgedeeld in het sympathische en het parasympathische systeem. Wanneer je een dreiging waarneemt, wordt je sympathische systeem geactiveerd, waardoor je in een vecht-of-vluchtreactie komt.

Als je constant ‘aan’ staat (alert bent) bevindt je lichaam zich vaak in de sympathische staat, ook als er geen directe dreiging is. Dit is een beschermende reactie van je lichaam, vooral als je in het verleden traumatische ervaringen hebt gehad. Je lichaam probeert je simpelweg te beschermen tegen mogelijke gevaren, ook al zijn die gevaren niet altijd reëel.

Vroeger moest je rennen voor een tijger

Dit is op zich een mooi mechanisme. Als er vroeger gevaar was, bijvoorbeeld een tijger, moest je vluchten en dan stonden al je zintuigen op scherp. Daardoor kon je hard rennen. Tegenwoordig hoeven we niet meer te vluchten voor tijgers. Maar bepaalde ervaringen kunnen wel maken dat je lichaam dezelfde paniek/ gevaar voelt.

Vaak ontstaat deze vorm van overlevingsmechanisme door onveiligheid. Dat kan groot of klein zijn. Veelal is het in de kindertijd. Een ouder die niet emotioneel beschikbaar is, een afwezige ouder of je wilde je ouders niet tot last zijn of in de weg lopen. Om te kunnen overleven als kind was het belangrijk om te weten hoe het met de mensen in je omgeving was.

Alert zijn is een reactie die je kan ontwikkelen als gevolg van een traumatische ervaring. Je systeem heeft je willen beschermen tegen de pijn van toen. Andere overlevings mechanismes zijn bijvoorbeeld overpresteren (hard werken om onzekerheid of lastige gevoelens te compenseren) rationaliseren (emoties uitschakelene en alles analyseren om niet pijn te voelen) grappen maken (clown uithangen zodat je emotie niet voelt) jezelf weg cijferen (jezelf onzichtbaar maken zodat niemand ‘last’ van je heeft).

In alle gevallen leef je vanuit de overlevingstand en dat maakt je moe. Het is uitputtend. Je leeft van buiten naar binnen. In plaats van binnen naar buiten. Uitputting kan zorgen voor fysieke en mentale klachten zoals vermoeidheid, depressie, stemmingswisselingen, paniek, slaapproblemen, geen energie, pijn in nek/rug, darmklachten.

Hoe kun je van overleven naar leven transformeren?

Drie jaar geleden volgde ik een ademopleiding waardoor ik op een diepere laag veiligheid heb ervaren. Ik ervaarde NU dat het niet meer nodig is om ‘aan’ te staan. Doorbrak het patroon, waardoor ik (diepe) rust kon ervaren. Meer dan 15 jaar ben ik transformational coach en heb ik veel ervaring opgedaan in het veld van coaching, proces- en systemisch werk en lichaamswerk zowel als leerling en begeleider. De adem verrijkte mijn kennis en ervaring omdat de adem werkt tot diep in je weefsel, zenuwstelsel en cellen doorwerkt.

De verbonden ademhaling helpt zodat onbewuste of onderdrukte spanning omhoog kan komen en word gezien. De adem en begeleiding zorgt ervoor dat je erbij kan blijven, zodat je veilig in jezelf kan zijn. Zo creer je lichaamsbewustzijn. Lichaamsbewustzijn is jouw vermogen om in het hier en nu op te merken wat er in je lijf gebeurt. Het is de vaardigheid om de signalen van het lichaamsgeheugen te herkennen zonder erdoor overspoeld te raken.

Begeleiding bij verbonden ademen is van wezenlijk belang. Professionele begeleiding is een combinatie van kennis & ervaring. Veiligheid zorgt ervoor dat een lichaam kan reguleren, ontladen, voelen en integreren.

Wat is Verbonden Ademen?

Verbonden ademen is een krachtige ademtechniek die je helpt om fysiek, emotioneel en mentaal in balans te komen. Tijdens een sessie, die liggend wordt gedaan, adem je 30-45 minuten door een ontspannen mond naar je buik. De adem is verbonden dus zonder pauze. We doen dit in een veilige omgeving met professionele begeleiding. Drukpunten en andere interventies kunnen worden ingezet om het proces te ondersteunen. Na de diepe ademhaling volgt een fase van ontspanning en integratie. Dan mag je uitrusten.

Als je dit leest, check eens in bij jezelf: waar ben ik aan het overleven? Waar in je lichaam voel jij die survival het meest? Is het je ademhaling, je kaken, of misschien je schouders? Nieuwsgierig?

Lees hier meer over ademsessies