Voordat ik hier antwoord op geef, wil ik je eerst uitnodigen iets te doen.
Sluit je ogen en stel je voor dat je een grote, sappige citroen in je handen hebt. Je snijdt hem open. Je ruikt eraan. Vervolgens zet je je tanden erin en neemt een flinke hap. Echt waar, neem de tijd en probeer het eerst voor je verder leest.
Grote kans dat er nu iets gebeurt in je mond. Misschien maak je meer speeksel aan, trekt je tong een beetje samen of voel je die typische zure prikkeling langs je kaken.
En toch is er helemaal geen citroen.
Alleen al door aan een citroen te denken, kan je lichaam reageren. Dat vind ik fascinerend. Kun jij je vervolgens voorstellen hoeveel invloed gedachten op je lichaam kunnen hebben? Hoe sterk ons denken ons lichaam kan beïnvloeden?
Daarmee is voor mij het eerste deel van de vraag beantwoord: trauma op zich is niet de oorzaak van ziekte; hoe we er vervolgens mee omgaan en ermee bezig zijn, is van veel grotere invloed.
Iedereen maakt gedurende zijn leven traumatische dingen mee. Grote gebeurtenissen, kleine gebeurtenissen, eenmalige ervaringen en langdurige situaties. Als trauma op zichzelf automatisch tot ziekte zou leiden, zouden we waarschijnlijk allemaal voortdurend ziek zijn. Voor mij is daarom een interessantere vraag: wat gebeurt er ná trauma?
Hoe ga je ermee om? Welke overtuiging ontstaat er? Blijf je jarenlang boos? Blijf je jezelf vertellen dat je niet goed genoeg bent, dat je het niet kunt? Dat de wereld onveilig is? Dat je altijd sterk moet zijn? Dat je niemand kunt vertrouwen?
Als een gedachte alleen al voldoende kan zijn om je speekselklieren te laten reageren op een citroen die helemaal niet bestaat, vind ik het niet zo vreemd om me voor te stellen wat jarenlang negatieve gedachten, emoties en spanningen met een lichaam kunnen doen.
Dat betekent nadrukkelijk niet dat je zelf schuld hebt aan ziekte. Verantwoordelijkheid en schuld zijn voor mij twee totaal verschillende dingen.
Verantwoordelijkheid betekent dat je jezelf serieus neemt als degene die leiding heeft over je eigen gedachten. Dat je nieuwsgierig durft te worden: wat kan ik nog meer denken en hoe kan ik anders naar situaties kijken? Dat is waar familieopstellingen voor mij over gaan. Een perspectief aanbieden dat samenwerkt met je lichaam, dat je lichaam voedt in plaats van afbreekt. Dat van onrust rust maakt, zodat het lichaam daar ook op kan reageren.
Zit daar dan de oplossing voor een ziektevrij leven? Volgens mij niet. Familieopstellingen zijn slechts een methode die jouw emotionele lichaam kan ondersteunen, maar ik zou je ook willen meenemen naar drie andere lichamen die ieder hun eigen benadering nodig hebben.
De 4 lichamen
Wanneer ik naar een mens kijk, onderscheid ik grofweg vier lichamen: het emotionele, mentale, fysieke en energetische lichaam. En alle vier hebben net zoveel invloed op jouw gezondheid.
Die vier bestaan natuurlijk niet keurig los van elkaar in vier aparte vakjes. Ze beïnvloeden elkaar voortdurend en zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Juist daarom vind ik het lastig wanneer één methode wordt gepresenteerd als antwoord op alles. Een familieopstelling kan ontzettend veel zichtbaar maken en aandacht geven aan jouw emotionele lichaam. Maar als je alleen een familieopstelling doet en verder niets verandert aan hoe je leeft, eet, beweegt, werkt en met je omgeving omgaat, heb je maar een gedeelte van het geheel bekeken.
Het mentale lichaam
Het mentale lichaam gaat voor mij over de vraag of jij je mogelijkheden daadwerkelijk kunt ontwikkelen vanuit je denkvermogen en talenten. Bereik jij je volle potentieel en word jij uitgedaagd om te doen waar je écht goed in bent? Dit gaat voor mij over het kunnen en mogen volgen van je eigen zielsmissie en echt trots kunnen zijn op jezelf.
Heel vaak worden we daarin veel meer door ons systeem beïnvloed (en afgeremd) dan we beseffen.
Misschien groeide je op in een gezin of een maatschappij waarin zekerheid en veiligheid belangrijker waren dan creativiteit, waar niemand ondernemend was of kunst geen serieus beroep was. Waar je niet te veel moest opvallen. Waar hard werken belangrijker was dan plezier, of waar bepaalde talenten van jou simpelweg nooit werden gezien of gestimuleerd om zich te ontwikkelen.
Dan kan het zomaar gebeuren dat je jaren later nog steeds overtuigingen volgt waarvan je denkt dat ze van jou zijn, terwijl ze juist zijn opgelegd. Het zou zelfs zomaar kunnen dat je niet in de gaten hebt hoeveel jij in je mars hebt, omdat je nooit de kans hebt gekregen om jouw talenten te ontwikkelen.
Hier kan systemisch werk interessant zijn. Niet om anderen de schuld te geven, maar om te onderzoeken: wie ben ik, wat wil ik en wat kan ik? Ga ik voor onveilige zekerheid of veilige onzekerheid? Hoe kan ik zonder schuldgevoel écht mezelf zijn?
Want als jij niet naar jouw volle potentieel leeft, ben ik ervan overtuigd dat ook jouw lichaam niet optimaal zal functioneren.
Het fysieke lichaam
Dat klinkt bijna te logisch om te benoemen, maar toch vergeten we het vaak. We hebben een lichaam. En dat lichaam mag gevoed, verzorgd, bewogen en gerespecteerd worden. Het verdient net zoveel aandacht.
Voordat ik coach werd, was ik professioneel klassiek balletdanser. Daardoor heb ik al vroeg geleerd hoe belangrijk het is om niet alleen een lichaam te hébben, maar er ook werkelijk in aanwezig te zijn.
Als danser kun je niet om je lichaam heen. Je moet voelen. Luisteren. Opmerken wanneer iets verandert. Weten waar spanning zit, waar je jezelf tegenhoudt, wanneer iets klopt of niet klopt. Je leert dat een lichaam voortdurend informatie geeft.
Die ervaring neem ik nog altijd mee in mijn werk.
Voor mij is het fysieke lichaam namelijk niet alleen iets wat verzorgd moet worden met goede voeding en beweging. Het vraagt ook om aandacht. Om werkelijk te voelen wat er in je gebeurt.
Ik zie lichamelijke klachten daarom als signalen die uitnodigen om beter te luisteren: wat probeert mijn lichaam mij duidelijk te maken? Waar houd ik spanning vast? Waar ga ik al langere tijd over mijn eigen grenzen heen? En waar vraagt mijn lichaam om meer aandacht? Beweging kan daarbij ontzettend waardevol zijn. Door te bewegen, bewust te ademen, te dansen of gewoon even stil te staan bij wat je werkelijk voelt, ontstaat er opnieuw contact met je lichaam.
Hoe beter je dat lichaam leert kennen, hoe beter je leert samenwerken met jezelf en je intuïtie leert te volgen.
En dan hebben we ook nog voeding, die een belangrijke rol speelt in alles wat ik organiseer.
Als je bij mij één-op-één komt, staat er heilzame biologische kruidenthee klaar. Tijdens de workshopdagen familieopstellingen verzorgen we een biologische lunch. En tijdens mijn retreats werken we volledig biodynamisch, toxinevrij en zo bewust mogelijk met de producten die we gebruiken.
Niet alleen vanwege de grote voordelen voor dat fysieke lichaam — volgens mij bestaat er geen beter medicijn dan wat moeder natuur te bieden heeft — maar ook omdat ik vind dat zorg voor je fysieke lichaam zelfliefde is. Dat wordt weer opgepikt door je emotionele en energetische lichaam. Ik ben het waard mezelf het beste te geven wat de natuur te bieden heeft. Gezond eten is een mantra die jij jezelf elke dag opnieuw geeft.
Daarom leg ik een vraag bij jou neer: hoeveel aandacht geef je écht aan jouw lichaam? Want als je het fysieke lichaam geen aandacht geeft, zal het op een gegeven moment om aandacht schreeuwen.
Het energetische lichaam
En dan komen we bij het lichaam dat misschien het meest lastig onder woorden te brengen is.
Energie.
Ik geloof dat we allemaal voortdurend energie uitwisselen met onze omgeving. Dat klinkt misschien abstract, totdat je het heel simpel maakt.
Ken je dat moment dat je ergens binnenkomt, iemand ziet en onmiddellijk voelt dat er iets niet lekker zit? Je hebt die persoon nog niet gesproken, misschien ken je diegene niet eens. En toch reageert je lichaam: je buik voelt raar, je wordt wat licht in je hoofd, je lichaam is plots waakzaam. Of je komt ergens in een ruimte en je voelt in heel je lichaam dat het gewoon niet goed zit.
Wat dat precies is, daar mag iedereen zijn eigen woorden aan geven. Voor mij hoort dat bij het energetische lichaam.
En als je accepteert dat omgevingen en de energie van andere mensen iets met je lichaam kunnen doen, kun jij jezelf afvragen waar, met wie en waarmee jij je iedere dag omringt en welke invloed dit op jouw lichaam kan hebben. Dat kunnen vrienden en familie zijn, maar net zo goed collega’s, klanten, een huis, je werkplek of de omgeving waarin je woont. Als je dag na dag ergens bent waar je lichaam voortdurend spanning registreert, vind ik het geen gek idee dat het lichaam signalen gaat sturen. Ik ben ervan overtuigd dat energie van een persoon of een plek je daadwerkelijk ziek kan maken als jij niet leert jezelf af te schermen van die energie.
Dus: zijn familieopstellingen de oplossing voor ziekte?
Nee.
En gelukkig maar.
Ik zou het behoorlijk benauwend vinden als één methode het antwoord op alle menselijke problemen zou zijn. Familieopstellingen kunnen prachtig zijn om patronen, relaties, emoties en loyaliteiten zichtbaar te maken. Ik werk er zelf met ontzettend veel plezier mee en zie regelmatig hoeveel beweging er bij mensen kan ontstaan en welke invloed dat heeft op hun lichaam.
Maar familieopstellingen zijn een halte. Geen eindstation.
Je kunt emotioneel allerlei inzichten krijgen terwijl je ondertussen je fysieke lichaam volledig verwaarloost. Je kunt fantastisch eten terwijl je jezelf mentaal geen enkele ruimte geeft om je talenten te ontwikkelen. Je kunt iedere dag mediteren terwijl je acht uur per dag in een omgeving werkt waar je doodongelukkig bent.
Daarom vind ik die vier lichamen zo interessant.
Niet om er een rigide model van te maken, maar juist als opening om te zien wat jij nodig hebt, zonder dat je wist dat je het nodig had.
Uiteindelijk gaat het om nieuwsgierig blijven
Tijdens mijn dagworkshops familieopstellingen raak ik die bredere kijk altijd even aan, hoewel systemisch werk de boventoon voert.
Maar tijdens de retreats krijgen die vier lichamen écht alle ruimte.
Daar komen systemisch werk, beweging, voeding, natuur, rust, gesprekken en bewustwording samen. Niet met het idee dat ik iemand ga vertellen hoe hij of zij moet leven, maar juist om ruimte te maken voor onderzoek. Zie het als inspiratie, als voelen naar wat bij je past. Een week van andere ideeën, kritische vragen en soms confronterende visies om een eigen mening te vormen over wat gezondheid, ziekte en innerlijke rust voor jou betekenen en wat jij daarvoor nodig hebt.
Ben je nieuwsgierig geworden naar mijn workshops familieopstellingen of wil je ervaren hoe ik tijdens retreats met deze holistische kijk op het lichaam werk? In de agenda vind je de eerstvolgende workshops en retreats.
Liefs,
Bart
